Hoofdinhoud

‘Houtbouw vraagt om anders denken’

Een woonomgeving waar de natuur niet ophoudt bij de voordeur, maar tussen de woningen door glooit. Waar architectuur en landschap elkaar versterken en modulaire houtbouw ruimte biedt voor verrassende variatie. Met AIR Eindhoven laat architect Geert-Jan Stoop van FAAM Architects zien wat er mogelijk is als je regeneratief durft te ontwerpen. “De kracht van houtbouw is dat je gedurende het ontwerpproces echt verschil kunt maken.”

1. Hoe ontwerp je woningen die de natuur versterken?


"Bij FAAM Architects beginnen we niet met het gebouw, maar met de plek", vertelt Geert-Jan Stoop. Als projectarchitect werkte hij aan AIR Eindhoven, dat aanvankelijk OAK heette. Vanuit een tender van de gemeente Eindhoven ontwikkelde het team met onder meer Blink, REVOLVE, Barli, Landlab en Merosch een plan voor 45 houten woningen, verdeeld over twee clusters rond een bestaande eik.

 

"Regeneratief ontwerpen staat bij ons centraal. We onderzoeken hoe architectuur ecologische, sociale en economische waarde kan toevoegen. Dat begint met analyses van de bodem, waterhuishouding, ecologie en sociale veiligheid. Bij AIR vertaalt zich dat onder andere in een landschap dat tussen de woningen doorloopt. Groene erfafscheidingen, begroeide daken, groen tegen de gevels en gezamenlijke buitenruimtes verbinden de architectuur met de natuur. Ook modulaire houtbouw past daarbij. Doordat Barli de woningen grotendeels in de fabriek produceert, beperken we de impact op de bouwlocatie."

2. Waarom werd het oorspronkelijke ontwerp aangepast?

 

"Een sterk architectonisch concept is nog geen garantie voor een succesvol woningbouwproject. Dat ontdekten we toen OAK in verkoop ging. Het ontwerp was bijzonder, maar sprak onvoldoende kopers aan. De woningen hadden een woonkamer op de eerste verdieping en parkeerruimte deels onder de woning. Architectonisch interessant, maar geïnteresseerden hadden moeite met die indeling.

 

We gingen als team terug naar de tekentafel en kozen voor half verdiept parkeren onder de woningen, waardoor auto's grotendeels uit het zicht verdwenen. Het landschap kon zo met hoogteverschillen tussen de woningen doorlopen. Ook werden de woningen aangepast. We namen de standaardmodules van Barli als uitgangspunt en kozen voor een traditionelere indeling. Daarmee werden de woningen aantrekkelijker voor kopers én beter maakbaar."

 

Met drie basistypen en variatie in dakopbouw en aanbouw ontstond een gevarieerd, aantrekkelijk woningaanbod voor een bredere doelgroep. "We veranderden het ontwerp, maar hielden vast aan onze ambities: regeneratief ontwerpen en een woonomgeving waarin mensen elkaar ontmoeten."

"Door standaardmodules slim aan te passen, creëer je met relatief eenvoudige ingrepen veel variatie. Architectonische kwaliteit, maakbaarheid en betaalbaarheid gaan dan heel goed samen."

Geert-Jan Stoop, architect bij FAAM architects

3. Hoe maak je van 45 woningen een plek waar mensen elkaar ontmoeten?

 

"De positionering van gebouwen bepaalt mede hoe bewoners hun buurt gebruiken. Daarom hebben we de voordeuren bewust naar elkaar toe gericht. Zo ontstaan plekken waar bewoners elkaar vanzelf tegenkomen. Tussen de woningen komen gezamenlijke buitenruimtes, terwijl grote raampartijen tot aan de vloer de natuur ook binnen voelbaar maken. Bewoners kunnen vanuit hun woning zo het groen in.

 

Het landschap is veel meer dan een aantrekkelijk decor. Groene daken versterken de biodiversiteit en regenwater krijgt de ruimte om binnen het plangebied te infiltreren. Dat is samen met Landlab heel fraai uitgedacht."

 

4. Wat maakt modulair bouwen in hout interessant voor bewoners én ontwikkelaars?

 

"Houtbouw roept nog altijd vragen op over geluid, brandveiligheid en wooncomfort. Vooral omdat veel Nederlanders er weinig ervaring mee hebben. In Scandinavië en de Alpen is bouwen met hout heel gewoon. Hier denken mensen soms nog aan een houten schuurtje of een tijdelijk gebouw, terwijl het om volwaardige woningen gaat. Hout voelt behaaglijk aan, houdt minder warmte vast dan beton of steen en slaat CO₂ op. Bij AIR zijn de modules bovendien onderling ontkoppeld en goed geïsoleerd."

Voor ontwikkelaars biedt modulair bouwen volgens Geert-Jan ontwerpvrijheid binnen een gestandaardiseerd bouwsysteem. "Je hoeft niet voor iedere woning het wiel opnieuw uit te vinden. Door standaardmodules slim aan te passen, creëer je met relatief eenvoudige ingrepen veel variatie. Architectonische kwaliteit, maakbaarheid en betaalbaarheid gaan dan heel goed samen."

 

5. Hoe bewaak je de architectonische kwaliteit als het plan verandert?

 

"Een ontwerp aanpassen vraagt om keuzes die niet alleen financieel gedreven zijn. Voor mij als ontwerper lag de belangrijkste opgave in het bewaken van de samenhang. We zijn het plan steeds als één geheel blijven bekijken; als objecten in een beeldentuin. Ieder gebouw heeft zijn eigen plek, maar samen vertellen ze één verhaal. Dat beeld wil je bewaken."

 

Dat vroeg om zorgvuldige keuzes in positionering, landschap en materiaalgebruik. "Vooral de houten gevelbekleding was belangrijk. Het hout moet geleidelijk en mooi vergrijzen, zodat de woningen ook op langere termijn één geheel vormen. Het oorspronkelijke plan veranderde flink, maar onze visie bleef overeind. Sterker nog: door het herontwerp kreeg de natuur nog nét even wat meer ruimte."

3 lessen van Geert-Jan voor toekomstige houtbouwprojecten

 

  1. Begin bij de plek, niet bij de plattegrond. Laat bodem, water, ecologie en sociale kwaliteit vanaf het begin meewegen. Maak regeneratief ontwerpen een bepalend onderdeel van je ontwerp.

  2. Durf bij te sturen. Een goed idee op papier moet ook werken voor bewoners en bouwpartners. Zoek oplossingen die woonkwaliteit en maakbaarheid verbeteren.

  3. Blijf het geheel overzien. Architectuur, landschap, parkeren en bouwmethode beïnvloeden elkaar. Bewaak die samenhang, ook als het ontwerp verandert.

Meer nieuws

Bekijk het overzicht
Nieuwsoverzicht